Nie, 26 grudnia nie jest w Polsce świętem nakazanym w Kościele katolickim. Przypada wtedy wspomnienie św. Szczepana, pierwszego męczennika, a w wielu domach trwa drugi dzień Bożego Narodzenia. Kościoły odprawiają Msze i zachęcają do udziału w liturgii, jednak kalendarz liturgiczny nie nakłada tego dnia obowiązku uczestnictwa.
- 26 grudnia, czyli wspomnienie św. Szczepana i drugi dzień Bożego Narodzenia, nie jest w Polsce świętem nakazanym. Udział we Mszy tego dnia jest dobrowolny.
- Obowiązek uczestnictwa dotyczy wszystkich niedziel oraz wyznaczonych świąt, w tym 25 grudnia. Nie przechodzi automatycznie na następny dzień.
- Msza w pasterkę, odprawiana w nocy z 24 na 25 grudnia, może wypełnić obowiązek bożonarodzeniowy. Nie trzeba wtedy uczestniczyć w kolejnej Mszy 25 grudnia.
- Jeśli 26 grudnia wypada w niedzielę, udział we Mszy jest obowiązkowy ze względu na niedzielę.
- Poważna choroba lub konieczność opieki nad niemowlęciem albo osobą chorą mogą usprawiedliwiać nieobecność na Mszy w niedzielę lub święto nakazane.
Święta nakazane zobowiązują katolików do udziału we Mszy świętej oraz powstrzymania się od zajęć, które utrudniają oddawanie czci Bogu, przeżywanie świątecznej radości i odpoczynek. Obowiązek ten określa kanon 1247 Kodeksu prawa kanonicznego. Obejmuje każdą niedzielę i wybrane uroczystości, ale nie wszystkie ważne daty w kalendarzu kościelnym.
Do świąt nakazanych w Polsce należą między innymi: 1 stycznia, 6 stycznia, Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego, Wniebowstąpienie Pańskie, Zesłanie Ducha Świętego, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 listopada i 25 grudnia. Warto zwrócić uwagę, że obowiązek dotyczy Uroczystości Narodzenia Pańskiego, a nie automatycznie następnego dnia, czyli 26 grudnia.
Świąteczny dzień bez obowiązku, chyba że wypada w niedzielę
Jeśli pójdę na pasterkę w nocy z 24 na 25 grudnia, spełnię obowiązek uczestnictwa we Mszy z okazji Bożego Narodzenia. Nie muszę więc iść na kolejną Mszę 25 grudnia, choć mogę. Sama pasterka nie jest obowiązkowa — liczy się udział w jednej Mszy z Uroczystości Narodzenia Pańskiego. W wielu parafiach zaczyna się ona o północy, ale niektóre odprawiają ją o 22.00 lub 23.00.
26 grudnia mogę zatem spędzić dzień z rodziną bez obawy, że nieobecność na Mszy naruszy obowiązek świąteczny. Kościół zachęca do udziału w liturgii ku czci św. Szczepana, jednak ten dzień nie należy do świąt nakazanych. Obowiązek uczestnictwa we Mszy może jednak wynikać z niedzieli: jeśli 26 grudnia wypada w niedzielę, trzeba pójść na Mszę właśnie dlatego, że jest to niedziela.
Poważna przeszkoda, taka jak choroba albo konieczność opieki nad niemowlęciem czy osobą chorą, zwalnia z obowiązku niedzielnego lub świątecznego. Jeśli mogę uczestniczyć we Mszy, ale nie znam godzin nabożeństw, sprawdzam ogłoszenia parafialne. W drugi dzień świąt kościoły zwykle odprawiają Msze według porządku świątecznego lub niedzielnego. Najprościej zapamiętać: 25 grudnia jest świętem nakazanym, a 26 grudnia nie — chyba że wypada w niedzielę. Jeżeli masz czas i chęci, sprawdź, kiedy udział we mszy jest obowiązkowy.
| Temat | Dzień lub sytuacja | Czy udział we mszy jest obowiązkowy? | Szczegóły |
|---|---|---|---|
| Święto św. Szczepana | 26 grudnia | Nie | To drugi dzień Bożego Narodzenia i wspomnienie św. Szczepana, pierwszego męczennika. W Polsce 26 grudnia nie jest świętem nakazanym, więc sama nieobecność na mszy tego dnia nie oznacza złamania obowiązku uczestnictwa. |
| Boże Narodzenie | 25 grudnia | Tak | Uroczystość Narodzenia Pańskiego jest świętem nakazanym. Obowiązek można wypełnić, uczestnicząc we mszy odprawianej 25 grudnia albo podczas pasterki sprawowanej w nocy z 24 na 25 grudnia. |
| Pasterka | Noc z 24 na 25 grudnia | Nie jako osobna msza; może wypełnić obowiązek na 25 grudnia | Nie trzeba iść na pasterkę, jeśli wierny uczestniczy w innej mszy z uroczystości Narodzenia Pańskiego. Godzina rozpoczęcia może zależeć od parafii; nie musi to być północ. |
| Niedziele | Każda niedziela | Tak | Obowiązek wynika z kan. 1247 Kodeksu prawa kanonicznego. Udział w mszy w niedzielę można zastąpić uczestnictwem w mszy wieczorem dnia poprzedzającego, czyli w sobotę. |
| Święta nakazane w Polsce | Uroczystości i niedziele wskazane przez Kościół | Tak | Lista obejmuje 8 świąt przypadających w określone dni kalendarzowe oraz wszystkie niedziele. Są to: 1 stycznia, 6 stycznia, Boże Ciało, 15 sierpnia, 1 listopada, 25 grudnia oraz Wielkanoc i Zesłanie Ducha Świętego, które zawsze przypadają w niedzielę. |
| 1 stycznia | Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi | Tak | Święto nakazane obchodzone pierwszego dnia roku kalendarzowego. |
| 6 stycznia | Uroczystość Objawienia Pańskiego (Trzech Króli) | Tak | Święto nakazane obchodzone 6 stycznia. |
| Wielkanoc | Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego | Tak | Najważniejsza uroczystość roku liturgicznego; jako niedziela jest objęta obowiązkiem uczestnictwa we mszy. |
| Zesłanie Ducha Świętego | Niedziela Pięćdziesiątnicy | Tak | Uroczystość przypada 50. dnia po Wielkanocy i zawsze obchodzona jest w niedzielę. |
| Boże Ciało | Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa | Tak | Święto nakazane obchodzone w czwartek, 60 dni po Wielkanocy. |
| 15 sierpnia | Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny | Tak | Święto nakazane obchodzone corocznie 15 sierpnia. |
| 1 listopada | Uroczystość Wszystkich Świętych | Tak | Święto nakazane. Obowiązek dotyczy uczestnictwa we mszy, a nie samej wizyty na cmentarzu. |
| 25 grudnia | Uroczystość Narodzenia Pańskiego | Tak | Święto nakazane. Udział w pasterce sprawowanej w nocy z 24 na 25 grudnia może spełnić obowiązek na tę uroczystość. |
| Poniedziałek Wielkanocny | Dzień po Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego | Nie | Jest ważnym dniem okresu wielkanocnego, ale w Polsce nie należy do świąt nakazanych. Obowiązek mszy wynika z niedzieli wielkanocnej, nie z następującego po niej poniedziałku. |
| Powód usprawiedliwiający nieobecność | Choroba lub inna poważna przeszkoda | Nie, jeśli przeszkoda rzeczywiście uniemożliwia udział | Przykładami mogą być poważna choroba, konieczność opieki nad osobą chorą lub niemowlęciem oraz brak realnej możliwości dotarcia do kościoła. Liczy się ocena konkretnej sytuacji i brak lekceważenia obowiązku. |
| Udział w mszy w sobotę | Wieczór poprzedzający niedzielę lub święto nakazane | Może wypełnić obowiązek | Udział w mszy wieczornej dnia poprzedzającego pozwala spełnić obowiązek niedzielny lub świąteczny; nie zwalnia natomiast automatycznie z udziału w mszy w inne, niepowiązane święto. |
| Podstawa prawna | Kanon 1247 Kodeksu prawa kanonicznego | — | Przepis zobowiązuje wiernych do uczestnictwa we mszy w niedziele i święta nakazane oraz do powstrzymania się od prac i zajęć utrudniających oddawanie czci Bogu, przeżywanie świątecznej radości i korzystanie z odpoczynku. |
Czy udział we mszy w dzień św. Szczepana jest obowiązkowy?
Nie, udział we mszy w dzień św. Jak już tu jesteś to poznaj znaczenie i historię pasterki. Szczepana, obchodzony co roku 26 grudnia, nie jest obowiązkowy. Choć to ważne święto w kalendarzu liturgicznym i wiele parafii odprawia tego dnia kilka mszy, nie należy ono do świąt nakazanych. Dlatego nieobecność w kościele nie oznacza złamania obowiązku uczestnictwa we mszy.
Obowiązek dotyczy niedziel oraz wyznaczonych uroczystości, między innymi Bożego Narodzenia, które przypada 25 grudnia. Nie przechodzi automatycznie na kolejny dzień: Kościół wspomina św. Szczepana dzień po Narodzeniu Pańskim, jednak 26 grudnia nie jest dniem nakazanym. Oczywiście mogę pójść na liturgię — dla wielu osób to piękna część świątecznego czasu.
Drugi dzień świąt bez kościelnego obowiązku
Warto odróżnić religijny obowiązek od zwyczaju. W Polsce 26 grudnia jest dniem wolnym od pracy, dlatego wiele osób spędza go z rodziną. Państwowe wolne nie oznacza jednak obowiązku uczestnictwa we mszy. Inaczej jest w niedzielę lub uroczystość nakazaną: wtedy wierni mają obowiązek udziału, chyba że uniemożliwia im to poważna przyczyna, na przykład choroba albo konieczność opieki nad bliską osobą.
Jeśli więc planuję spokojny drugi dzień świąt w domu, nie muszę iść do kościoła tylko dlatego, że Kościół wspomina św. Szczepana. Mogę jednak wybrać mszę, by się pomodlić, podtrzymać rodzinną tradycję albo uczcić pierwszego męczennika chrześcijaństwa. Krótko mówiąc, udział jest mile widziany, ale nieobowiązkowy.
Ciekawostka: św. Szczepan, wspominany 26 grudnia, jest uznawany za pierwszego męczennika chrześcijaństwa — jego historia opisana jest w Dziejach Apostolskich.
Jakie święta kościelne nakładają obowiązek uczestnictwa we mszy?
Obowiązek uczestnictwa we Mszy Świętej obejmuje wszystkie niedziele i święta nakazane. Wierny może go wypełnić w dniu uroczystości albo — w przypadku niedzieli i święta nakazanego — wieczorem poprzedniego dnia, zgodnie z prawem kanonicznym. Liczy się więc zarówno data, jak i udział w odpowiedniej Mszy.
W Polsce poza niedzielami obowiązuje dziewięć świąt nakazanych: Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi (1 stycznia), Objawienie Pańskie, czyli Trzech Króli (6 stycznia), Wielkanoc, Wniebowstąpienie Pańskie, Zesłanie Ducha Świętego, Boże Ciało, Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia), Wszystkich Świętych (1 listopada) oraz Narodzenie Pańskie (25 grudnia).
Ponieważ Wielkanoc, Wniebowstąpienie i Zesłanie Ducha Świętego zawsze wypadają w niedzielę, obowiązek uczestnictwa wynika wtedy również z niedzielnego charakteru tych dni. Pozostałe uroczystości mogą przypaść zarówno w dzień roboczy, jak i w weekend. Daty Wielkanocy i zależnych od niej świąt zmieniają się co roku, dlatego przed planowaniem wyjazdu warto sprawdzić aktualny kalendarz liturgiczny.
Pasterka wystarczy — nie musisz wracać do kościoła następnego dnia
Nie każdy ważny dzień w kalendarzu Kościoła jest świętem nakazanym. W Polsce powszechny obowiązek uczestnictwa we Mszy nie obejmuje Poniedziałku Wielkanocnego, drugiego dnia Bożego Narodzenia, czyli wspomnienia świętego Szczepana, Ofiarowania Pańskiego (2 lutego), uroczystości świętego Józefa (19 marca), Zwiastowania Pańskiego, uroczystości Świętych Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca) ani Niepokalanego Poczęcia Maryi. Mimo to wielu wiernych chętnie uczestniczy w liturgii w te dni.
Nie musisz iść na pasterkę, aby wypełnić obowiązek bożonarodzeniowy. Msza odprawiana w nocy z 24 na 25 grudnia, także o 22.00 lub 23.00, liczy się jako liturgia z Uroczystości Narodzenia Pańskiego. Jeśli więc uczestniczysz w pasterce, nie musisz ponownie iść na Mszę 25 grudnia. Możesz to zrobić, ale nie masz takiego obowiązku.
Obowiązek dotyczy wiernych, którzy osiągnęli wiek używania rozumu; w praktyce przyjmuje się, że chodzi o dzieci od około siódmego roku życia. Nieobecność może usprawiedliwiać poważna choroba, opieka nad osobą chorą lub niemowlęciem albo brak realnej możliwości dotarcia do kościoła. Gdy uzasadniona przyczyna uniemożliwia udział w liturgii, nie oznacza to świadomego zaniedbania. W razie wątpliwości sprawdź ogłoszenia parafialne lub zapytaj duszpasterza.
Kiedy można opuścić mszę w święto nakazane?
Poniższa lista pomoże ocenić, czy istnieje uzasadniona przyczyna nieobecności na Mszy w święto nakazane oraz jak wypełnić obowiązek, jeśli nie możesz uczestniczyć w liturgii w sam dzień uroczystości.
- Sprawdź, czy dany dzień jest świętem nakazanym. Obowiązek uczestnictwa obejmuje niedziele i święta wskazane przez Kościół, między innymi Boże Narodzenie, uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki, Objawienie Pańskie, Wniebowzięcie NMP oraz Wszystkich Świętych. Nie każda ważna uroczystość należy jednak do tej kategorii. Na przykład Poniedziałek Wielkanocny i święto św. Szczepana nie są świętami nakazanymi.
- Ustal, czy masz poważny powód nieobecności. Z obowiązku mogą zwalniać między innymi poważna choroba, opieka nad osobą chorą lub niemowlęciem, a także podeszły wiek połączony z problemami zdrowotnymi albo trudnościami w poruszaniu się. Jeśli nieobecność w niedzielę lub święto nakazane nie ma poważnej przyczyny, Kościół uznaje ją za grzech ciężki.
- Jeśli możesz, weź udział we Mszy w przeddzień. Gdy nie możesz pójść do kościoła w sam dzień nakazany, wypełnisz obowiązek, uczestnicząc we Mszy wieczorem poprzedniego dnia. Liczy się udział w liturgii, a nie konkretna godzina Mszy w święto.
- Odróżnij obowiązek świąteczny od udziału w szczególnej liturgii. Pasterka nie jest osobnym obowiązkowym obrzędem. Jednak Msza odprawiana w nocy z 24 na 25 grudnia należy już do uroczystości Narodzenia Pańskiego, więc jej udział wypełnia obowiązek na 25 grudnia. Nie musisz iść na kolejną Mszę tego dnia.
- Nie utożsamiaj zachęty z nakazem. Kościół może zachęcać do udziału w ważnych obchodach, które nie są świętami nakazanymi. Tak jest na przykład w Poniedziałek Wielkanocny: choć odprawia się wtedy Msze, sama nieobecność nie oznacza zaniedbania obowiązku świątecznego.
